28/11/2001 09:09:06

Geri dön

gönder

yazıcı

Çakan, "Bu işletmeler varlık satış modeliyle özelleştirilirse, en az 5-6 yıl kaybedilecektir, bu işletmelerin verimliliğinin artırılması için kamunun 1 milyar dolarlık yatırım yapması gerekecektir. Santral, işletme hakkıyla özelleştirilirse, Türkiye 800 milyon dolardan olacak" dedi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Zeki Çakan, elektrik üretim ve dağıtım işletmelerinin özelleştirilmesinde işletme hakkı devri modelinin uygulanacağı sinyalini verdi. Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı Kemal Derviş ile söz konusu işletmelerin varlık satış yöntemiyle özelleştirileceği yönünde ortak açıklama yapan Çakan, geçen hafta yapılan toplantıda bakanlık bürokratlarının varlık satış modelinin işletilemeyeceği şeklinde görüş bildirdiklerini vurgulayarak, bu nedenle yeniden işletme hakkı devri modeline dönülmesi konusunu Bakanlar Kurulu'nda gündeme getireceklerini açıkladı.

3 gün sürecek

"Türkiye'nin Enerji Stratejileri" konulu Türkiye Enerji Forumu, dün İstanbul'da başladı. İş Bankası Kuleleri Oditoryumu'nda başlayan ve 3 gün sürecek olan Türkiye Enerji Forumu'nda, Türkiye'nin enerji stratejileri, değişen yasal düzenlemeler ışığında yeni dönem enerji politikaları, Türkiye'de enerji yatırımlarının geleceği, dünya enerji politikaları gibi konular ele alınacak. Ayrıca Sabancı Center'da çeşitli çalışma grupları gerçekleştirilecek.

14 bürokratın görüşü

Bakan Zeki Çakan, forumun açılış konuşmasında, elektrik üretim ve dağıtım işletmelerinin özel sektöre devri konusunda, işletmelerin genel müdürlerinin katılımıyla geçen hafta yaptıkları toplantıda 14 bürokratın imzaladığı bir metin oluşturulduğunu belirterek, şunları söyledi:

"Metinde, bu işletmelerin varlık satış modeliyle özelleştirilmesi durumunda en az 5-6 yıl kaybedileceği, bu işletmelerin verimliliğinin artırılması için kamunun 1 milyar dolarlık yatırım yapması gerektiği, 8 santralın işletme hakkı devriyle özelleştirilmesinden elde edilecek 800 milyon dolardan olunacağı, ayrıca işletme hakkı devri yerine varlık satış modelinin uygulanması durumunda hukuki sorunların yaşanacağı gibi hususlar yer alıyor. Bu nedenle bu işletmelerin özelleştirilmesinde işletme hakkı devri modelinin uygulanmasını bir kez daha Bakanlar Kurulu'nun gündemine getireceğim."

Kaçakla mücadele

TEDAŞ'ın kayıp kaçak oranının yüzde 23.5 düzeyinde bulunduğunu belirten Çakan, kayıp kaçakta en yüksek ilin Mardin, en düşük ilin ise Bilecik olduğunu söyledi. Dünyada kabul edilebilir kayıp kaçak oranının yüzde 7 olduğunu bildiren Çakan, "Bu sektörde 10 milyar dolarlık bir hacim var. Bunun 1.5 milyar doları kaçak. Her yıl 1.5 milyar dolarımız gidiyor. Mücadelemizi yılmadan sürdürürsek 1.5 milyar doları kazanmak mümkün" diye konuştu.

Kaçak elektrik kullanımı konusunda Diyarbakır örneğini veren Çakan, Diyarbakır gar binası ve çevresinin şu an karanlıkta olduğunu, kaçak kullanımla mücadele edilmezse üretimin tüketime yetmeyeceğini belirtti. Çakan, borcu olan aboneler için taksit seçenekleri getirildiğini anlattı.

Elektrik kesintisi gündemde

Atatürk ve Karakaya barajlarında kullanılabilecek su seviyesinin minimum olduğunu kaydeden Çakan, tüketimin karşılanamayacağı günlerde 3'er saatlik dilimler halinde enerji kesintisinin gündeme gelebileceğini bildirdi. Çakan, Atatürk Barajı'nda kullanılabilecek su seviyesinin 10 santimetre, Karakaya'da 19 santimetre, Keban Barajı'nda ise 1 metre 20 santim olduğunu vurguladı. Tüketim ve üretim arasındaki dengesizlikten dolayı bugün enerjide büyük bir darboğaz yaşandığını vurgulayan Çakan, şöyle devam etti:

"Kriz olmasaydı ve barajlardaki su seviyesi normal düzeyde bulunsaydı bile bu yıl enerji kısıtlamasına gidilecekti. Su gelişlerinin bu düzeyde devam etmesi, aralık ayında devreye girmesi beklenen Gebze ve Adapazarı santrallarının gecikmesi durumunda enerji açığımız daha da artacak. O yatırımlar yapılmamış olsaydı bugün en az 4 saat enerji kısıtlamasına gidilecekti. Termik santrallarda müdürlerimiz santrallarda yatıyorlar. Santrallarımız çok eski olduğu halde dünya standardının üzerinde çalışıyorlar. Önümüzdeki hafta Türkiye'deki bütün otoprodüktörlerin, yani özel olarak kendi enerjisini üretenlerin de devreye alınması konusunda şu anda 3-4 genel müdürlüğümüz çalışıyor. İnşallah enerji kısıtlaması olmadan bu kışı atlatacağız."

Santrallarda risk alındı

Yeni santrallar devreye girinceye ve su seviyeleri yükselinceye kadar çeşitli önlemler aldıklarını anlatan Çakan, bu çerçevede termik santral müdürlerinin çok büyük riskler alarak, santralları maksimum seviyeye çıkardıklarını kaydetti. Termik santralların ortalama kapasite kullanım oranlarının yüzde 73.76'ya yükseldiğini, dünya ortalamasının ise yüzde 70 düzeyinde bulunduğunu bildiren Çakan, hiç kimsenin kendilerini santralların kapasitelerinin dünya standartlarının altında çalıştığı ve "bürokratlar görevlerini yerine getirmiyor" diye suçlayamayacağını söyledi.

İşletme hakkı devri nedir?

Kamuya ait tesislerin özelleştirilmesinde uygulanan işletme hakkı devri modeli, tesislerin özel sektöre belli bir süre için bırakılmasını içeriyor. Bu modelde, tesislerin mülkiyeti yine kamunun elinde kalırken özel sektör şirketi tesisin sadece işletmesini üstleniyor. Enerji sektöründe 1997 yılında gündeme gelen işletme hakkı devri modeliyle elektrik üretim ve dağıtım müesseselerinin 20 yıl boyunca özel sektör tarafından işletilmesi, böylece yıllardır yatırım yapılmadığı için verimliliği düşen bu işletmelerin özel sektör tarafından yapılacak gerekli yatırımlarla verimliliklerinin artırılması amaçlanmıştı. Bu modelde, ayrıca devir bedeli olarak Hazine'ye de kaynak sağlanması planlanmıştı. Varlık satış modeli ise, kamunun elinde bulunan tesislerin mülkiyetinin de özel sektöre bırakılmasını kapsıyor.